Sakramenty Święte

 Sakramenty Święte są źródłem Bożej łaski, która nas uświęca i pomaga wzrastać ku świętości. Sakramentów Świętych jest 7: Chrzest, Bierzmowanie, Pokuta, Eucharystia, Małżeństwo, Kapłaństwo i Namaszczenie Chorych. Podczas udzielania sakramentu kapłan wykonuje określone czynności, które nazywamy formą i wypowiada określone słowa, które nazywa się materią. Czyli każdy Sakrament Święty składa się z formy i materii. Oprócz materii i formy, kościół przyozdobił owe sakramenty odpowiednim obrzędem. Obrzędy te składają się z liturgicznych modlitw, czynności kapłana, czytania Pisma Świętego, kadzenia i innych form obrzędowych.

Sakrament Chrztu – Swjata Tajna Chreszczennja
Jest pierwszym i najważniejszym Sakramentem, który oczyszcza człowieka z grzechu pierworodnego i innych grzechów, gdy człowiek przyjmuje chrzest w dojrzałym wieku. Bez Sakramentu Chrztu człowiek nie może przyjąć innych sakramentów.
Sakrament Chrztu jest poprzedzony obrzędem egzorcyzmu, który odbywa się w przedsionku świątyni - prytowrze. Kapłan kładzie rękę na katechumena i odmawia 3 modlitwy: 1. „...Wpisz go (ją) do księgi życia Twego, zjednocz go (ją) ze stadem dziedzictwa Twego, aby rozsławiło się imię Twoje święte w nim (niej)... ” Zakaz do szatana: 2. „Zabrania ci, diable, Pan, który przyszedł na świat i zamieszkał pomiędzy ludźmi, aby wyzwolić ich (ludzi) od twej niewoli i zbawić ich... Wyjdź i odstąp od tego stworzenia z wszelką siła i aniołami twoimi.” Modlitwa do Boga: 3. „... Otwórz jego (jej) oczy duchowe, aby oświeciło go światło Ewangelii Twej, złącz z życiem jego anioła światłości, aby ochraniał go...”Następnie odwracają się z kapłanem w stronę Zachodu – symbolu złą, aby wyrzekają się szatana i jego złych duchów. Potem zwracają się w stronę ołtarza – wschodnią i ślubują wierność Bogu. Na pytanie kapłana: Czy zjednałeś się z Chrystusem! Rodzice odpowiadają: Zjednałem się! Po czym następuje przejście do nawy podczas którego odmawia się Symbol Wiary.
Sakrament Chrztu rozpoczyna się od Wielkiej Litanii, potem modlitwa na oświecenie wody i oleju. Kolejne czynności to pomazanie świętym olejem katechumena na: czole, uszach, piersiach, plecach, rękach i nogach – np. podczas pomazania uszu – Na słuchanie wiary i na przyjęcie głosu Bożej Ewangelii niech będzie otwarty słuch twój! Po namaszczeniu olejem, kapłan zanurza dziecko trzykrotnie w wodzie święconej mówiąc: Chrzci się sługa Boży (imię) w imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego! Dalej ubiera ochrzczone dziecko w białą odzież mówiąc: Przyobleka się sługa Boży (imię) w szatę prawdy, w imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego. Amen. Po czy podaje zapaloną świecę mówiąc: Przyjmij o tą palącą się świecę i staraj się w całym życiu twoim oświecać się światłem wiary i dobrych uczynków, żebyś, gdy przyjdzie Pan, mógł radośnie wyjść na spotkanie Jego ze wszystkimi świętymi i wejść bez przeszkód do przybytku niebiańskiego, chwały Jego i królować z Nim w nieskończone wieki. Amen

Sakrament Bierzmowania – Swijata Tajna Myropomazannja
W tradycji bizantyjskiej sakrament bierzmowania następuje bezpośrednio po sakramencie chrztu. Kapłan zanosi przed oblicze Boga dziękczynną modlitwę za dar oczyszczenia z grzechów i jednocześnie prosi o pieczęć daru Ducha Świętego dla neofity i o pozwolenie na przyjęcie Komunii Świętej. Dalej prosi Boga, aby utwierdził dziecko w wierze prawosławnej i uchronił jego duszę w czystości i prawdzie. Po tej modlitwie kapłan namaszcza Świętym Myrom (Krzyżmem) dziecko poczynając od czoła, kolejno oczy, nozdrza, usta, uszy, piersi, ręce i nogi, a przy każdym pomazaniu wypowiada formułę: „Pieczęć daru Ducha Świętego. Amen”. W tym czasie wierni śpiewają: „W którzy w Chrsytua ochrzcili.......” . Zaraz po namaszczeniu następuje czytanie Pisma Świętego: List Św. Pawła do Rzymian 6, 3-11 i Ewangelia Mateusz 28, 16-20. Po czym następuje litania (jektenia) w intencji ochrzczonego i bierzmowanego neofity, kapłana wznosi prośbę: „Jeszcze módlmy się za sługę Bożego (imię) aby zachował się w wierze czystego wyznania, i we wszelkim błogosławieństwie, i w wypełnianiu przykazań Chrystusowych, po wszystkie dni jego życia.”, a wierni odpowiadają trzykrotnym Hospody pomyłuj! – Panie zmiłuj się! Nabożeństwo kończy się rozesłaniem.

Sakrament Pokuty – Tajna Pokajannja
Spowiedź odbywa się w cerkwi przed ikoną Zbawiciela w obecności jednego kapłan. Tylko w niebezpieczeństwie śmierci kapłan może spowiadać poza cerkwią. Grekokatolicy podobnie jak rzymokatolicy przy sakramencie Pokuty korzystają z konfesjonałów. Sakrament pokuty ma swoje obrzędy i modlitwy tak samo jak każdy inny sakrament. Kapłan ubiera epitrachyl (stułę) następnie odmawia przypisane modlitwy, po czym może przystąpić do posługi sakramentalnej. Przed spowiedzią pokutnik (penitent) ma powiedzieć kiedy ostatni raz przystępował do sakramentu pokuty, czy odmówił ostatnio zadaną pokutę, czy poprzednim razem nie zataił jakiegoś grzechu. Następnie penitent wyznaje swoje grzechy, wyrażą żal za popełnione zło, postanawia poprawę i prosi o pokutę. Kapłan po wysłuchaniu penitenta i po udzieleniu nauki duchowej nakłada na penitenta pokutę i udziela rozgrzeszenia.

Sakrament Eucharystii – Tajna Jewcharystji
Przenajświętszy Sakrament Eucharystii dokonuje się na Boskich Liturgiach: Św. Jan Chryzostoma i Św. Bazylego Wilekiego. Boskiej Liturgii nie może sprawować ani diakona, ani poddiakon. Mogą ją sprawować tylko biskupi i księża. Przenajświętsza Eucharystia – to prawdziwe Ciało i prawdziwa Krew naszego Zbawiciela, które kapłan słowami Jezusa Chrystusa i przyzywaniem Ducha Świętego przemienia podczas Boskiej Liturgii.
Eucharystię może przyjąć tylko człowiek będący w sanie łaski uświęcającej. Oczyszczony człowiek w sakramencie pokuty przychodzi do świątyni, bierze czynny udział w Nabożeństwie, a gdy przychodzi czas Komunii Świętej – przychodzi przed amwon (ambona – znajdująca się bezpośrednio przed carskimi wrotami) z rękoma na piersiach złożonymi na krzyż, otwiera szeroko usta – odchylając głowę lekko do tyłu – nic nie mówiąc!, wówczas kapłan przy pomocy łyżeczki wkłada do ust Ciało i Krew Pańską. Po przyjęciu Komunii Świętej można pocałować kraj kielicha (symbolizuje pocałunek przekutego boku Jezusa Chrystusa ), następnie robimy małą metaniję (skłaniamy rękę do kolan, po czym robimy na sobie znak krzyża i odchodzimy na miejsce).

Sakrament Kapłaństwa
– Tajna Swjaszczenstwa
Sakrament sięga swą historią czasów apostolskich. Apostołowie przekazywali władzę, otrzymaną od Chrystusa, swoim następcom poprzez nałożenie rąk i modlitwę. Święci apostołowie przekazywali otrzymana władzę od Chrystusa, diakonom, kapłanom i biskupom. Ta władza jest przekazywana po dzień dzisiejszy diakonom, kapłanom i biskupom.

Święcenie diakona – Wyświecenie diakona i kapłana odbywa się według tego samego obrzędu z wyjątkiem modlitw, podczas Boskiej Liturgii. Po konsekracji Św. Darów dwóch diakonów przyprowadza kandydata przed biskupa, który siedzi na tronie z lewej strony przy rogu ołtarza. Poddiakon robi doziemny pokłon i kłania się biskupowi. Biskup udziela kandydatowi błogosławieństwa, który następnie obchodzi trzykrotnie ołtarz całując go za każdym razem na rogu. Całowanie ołtarza symbolizuje nieskończoną i bezgraniczna miłość do Boga i posłuszeństwo biskupowi. Po trzykrotnym obchodzie ołtarza, kandydat klęka na prawe kolano przed biskupem, kładzie na krzyż obydwie ręce na ołtarzy i spiera swe czoło o ołtarz. Biskup wstaje z krzesła robi nad kandydatem trzykrotnie znak krzyża i pokrywa jego głowę omoforem (paliuszem), a następnie odmawia 2 modlitwy. Na koniec diakon staje pomiędzy carskie wrota a ołtarz przed biskupem, który kolejno podaje szaty diakonowi wypowiadając sowo „aksios”, a wierni na cerkwi powtarzają za biskupem trzykrotnie „aksios, aksios, aksios” – to znaczy dostojny!

Święcenie kapłańskie – Swjaczennja Preswitera – odbywają się tak samo jak diakońskie, tylko biskup odmawia inne modlitwy. Świecenia diakona odbywają się po konsekracji, a święcenia kapłańskie zaraz po Wielkim Wejściu (wniesienie darów ofiarnych na ołtarz). Różnica ta wiąże się z tym, że diakon nie ma możliwości sprawowania Boskiej Liturgii, dlatego świecenia kapłańskie odbywają po Wielkim Wejściu, aby umożliwić mu udział w konsekracji. Kolejna istotna różnica następuje po trzykrotnym obejściu ołtarza, wówczas diakon klęka przed biskupem kładzie prawą rękę na ewangeliarz, a następnie wyznaje swą wiarę (poszerzone credo) i przysięga posłuszeństwo hierarchii kościelnej: Ja (imię), wieżę i wyznaję, obiecuję i przysięgam Panu Bogu mojemu, w Trójcy świętej jedynemu, a waśnie.: Wierzę w jedynego Boga..(Credo).Także wierzę, że tylko siedem Sakramentów zachodzi się w Kościele Bożym: Chrzest... Również wierzę, że w św. Sakramencie Eucharystii chleb w ciało, a wino w Krew Pańska naszego Jezusa Chrystusa przemienia się. Wierzę, że jedynym jest tylko święty, apostolski i katolicki Kościół. Przysięgam posłuszeństwo ojcu świętemu (imię) Papieżowi Rzymskiemu, wielcebłogosławionemu Patriarsze naszemu (imię), Arcybiskupowi i Metropolicie (...), i ich następcom .Oprócz tego wierzę we wszystko to, w co nakazuje wierzyć święty katolicki Kościół. Przysięgam nie marnować dóbr kościelnych, ani nie zastawiać, ani nie sprzedawać, ani cerkiewnym bractwom nie wydawać na jaka bądź potrzebę. Przysięgam, że kościoła i parafii, które mi przyznane zostaną, do końca życia mojego nie porzucę, ale tylko o nie starannie dbać będę, ani nie będę przeprowadzał się na inną parafię, czy do innej eparchii bez pasterskiego na to błogosławieństwa. Na wszystko to ja świadomie przysięgam, tak mi pomórz, Panie Boże, w Trójcy świętej jedyny, i ta święta Ewangelia. Dalej analogicznie jak przy święceniach diakońskich.

Święcenia biskupie – Chirotonija Jepyskopa – w dniu święceni kandydat wchodzi do świątyni i przed zgromadzeniem biskupów, kapłanów i wiernych, odczytuje wyznanie wiary prawosławnej i składa przysięgę, że będzie tą wiarę zachowywał niezmiennie. W przyrzeczeniu deklaruje, że najistotniejszym celem jego życia będzie praca na Bożą chwałę, zbawienie dusz i rozwój świętej Cerkwi. Przysięga składana jest po środku świątyni na orylciu (dywaniku z przedstawieniem szybującego orła nad Jerozolimą – symbol władzy). Po czym odprawia się Boską Liturgię, gdy zostaje odśpiewany hymn Święty Boże Święty Mocny... archiprezbiterzy prowadzą kandydata przed carskie wrota. Podobnie jak w przy innych święceniach kandydat klęka przed ołtarzem krzyżuje swe ręce na ołtarzu i opiera czoło o ołtarz. Różnica polega na tym, że do wyświęcenia biskupa wymaga się kilku innych biskupów, którzy kładą swe dłonie i otwartą księgę Ewangelii na głowę kandydata. Jest to starożytna praktyka, która przypomina biskupowi, aby pamiętał, że stając się przełożonym kapłanów, on też nadal podlega zwierzchności Bożego prawa i Chrystusowej nauki.

Sakrament małżeństwa – Tajna Podrużja
Sakrament małżeństwa składa się z dwóch części: zaręczyn i zaślubin. Zaręczyny odbywają się w prytworze (przedsionku) świątyni, gdzie kapłan ubrany w epitrachyl i fełon odmawia modlitwy nad młodą parą, a następnie nakłada na ich palce obrączki wypowiadając następujące słowa: Zaręcza się sługa Boży (imię) ze służebnica Bożą (imię) w imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego. Następnie nowożeńcy wchodzą do nawy głównej przed tetrapod (stolik z ikoną do całowania), tam kapłan odnawia kolejno trzy modlitwy prosząc o pomyślność i Boże błogosławieństwo dla nowożeńców. Po modlitwach młodzi klękają na wyszywanym ręczniku (symbolizujący pomyślność) przed tetrapoden, kładą prawe dłonie na Ewangeliarz – kapłan pokrywa ich dłonie epitrachylem i krzyżem, a młodzi składają wobec siebie przysięgę miłości i wierności. Kolejna czynność to koronacja młodej pary, kapłan kolejno nakłada na głowy nowożeńców korony (symbolizują podniesienie do godności królewskiej) mówiąc: Koronuje się sługa Boże (imię) w imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego. Po koronacji następuje obrzęd wspólnej czaszy- kielicha, młodzi piją wino z jednego kielicha na znak, że od dzisiaj stanowią jedność materialną i duchową. Obrzęd zaślubin kończy się tańcem Izajasza, jest to procesyjne trzykrotne przejście dokoła tetrapodu pod przewodnictwem kapłana – symbolizujące manifestację radości z zawartego związku małżeńskiego.

Sakrament Chorych – Tajna Jeleopomazannja
Sakrament chorych za starym zwyczajem powinno sprawować siedmiu kapłanów, na pamiątkę siedmiu starotestamentalnych żydów, którzy trąbami jerychońskimi zwieszali Boża chwałę. Jednak do ważności sakramentu wystarczy również jeden kapłan. Sakrament zaczyna się od uświęcenia oleju, który musi być uświęcony podczas udzielania sakramentu, nie można używać wcześniej uświęconego oleju. Słowa na poświęcenie oleju: Sam, Władyko, uświęć olej ten, aby był dla tych, którzy namaszczają się nim, na ozdrowienie i zatrzymanie wszelkiego cierpienia ciała i duszy, i wszelkiego zła... Następnie czyta się 7 listów Apostolskich i 7 Ewangelii, przeplatanych modlitwami i jektenjami (litaniami) w intencji chorego. Namaszczenie chorego rozpoczyna najstarszy kapłan, robiąc znak krzyża kolejno na: czole, nozdrzach, uszach, ustach, piersiach, rękach i nogach z obu stron. W czasie namaszczania wypowiada następującą formułę: Ojcze święty, lekarzu dusz i ciał, ... wylecz sługę Twego (imię) od cielesnej i duchowej niemocy i ożyw go łaską Chrystusa Twego, modlitwami przenajświętszej Bogurodzicy i wszystkich świętych. Po siedmiokrotnym powtórzeniu tej czynności najstarszy kapłan otwiera Ewangeliarz i kładzie go nad głowę chorego, a inni kapłani przytrzymują księgę. Wówczas on zanosi modlitwę: Królu święty, miłosierny i wielcemiłościwy, Panie Jezu Chryste, Synu i Słowo Boga żywego, Ty nie chcesz śmierci grzesznika, ale żeby on nawróci się i żył. Nie moją grzeszną rękę kładę ja na głowę tego, który przychodzi do Ciebie w grzechach i prosi u Ciebie przez nas odpuszczenia grzechów, a Twoją rękę, mocną i silną, która w tej świętej Ewangelii, którą trzymają moi współbracia na głowie sługi Twego (imię) i modlę się z nimi (...) Po modlitwie kapłani dają choremu do pocałowania Ewangeliarz i sakrament dobiega końca.

Odsłon: 3333