Terminologia dotycząca osób
Katarzyna Zubik
TERMINOLOGIA DOTYCZĄCA OSÓB DUCHOWNYCH ORAZ ŚWIECKICH ZWIĄZANYCH Z CERKWIĄ
Rozdział stanowi alfabetyczny spis terminologii dotyczącej osób duchownych oraz świeckich związanych z cerkwią. Leksyka została zgromadzona w oparciu o następujące publikacje: Абетка Християнської Науки і Обряду, Івано-Франківськ 2002 (skrót ACN), A. Markunas, T. Uczitiel, Popularny słownik sakralizmów polskich i ukraińskich, Poznań 2001 (PSS) oraz М. Юрковський, Староукраїнська сакральна термінологія (назви осіб), [w:] Варшавські Українознавчі Записки, з. 1, Варшава 1989 (MJ). Po skrócie słownika znajduje się numer strony, na której poświadczony jest analizowany leksem. W rozdziale zastosowałam również podział ze względu na pochodzenie terminów. Dla części leksemów podaję odpowiedniki staroukraińskie i SCS ( za Etymologicznym Słownikiem Języka Ukraińskiego oraz Słownikiem Języka Staroukraińskiego XIV-XVw.)
Terminy zapożyczone z języka greckiego
Аколіта .
Pomocnik biskupa.
Архієпископ- st. ukr. Архиєпископь, архїєпископ, архїєпискоупъ;
SCS архиепископъ.
Arcybiskup.
Архієрей- st. ukr. Архиєрѣи;
SCS архиєреи, архиєрѣи.
Archijerej', arcypasterz.
Архімандрит- st. ukr. Архимандритъ, архимандрить, архимандрыт, архимандридъ.
Najwyższy tytuł wśród mnichów.
Диякон- st. ukr. Диаконь, дьякон;
SCS диаконъ.
Osoba duchowna, pomocnik biskupa lub księdza podczas liturgii.
Дяк- st. ukr. Диякъ, дъякъ i inne;
SCS диякъ.
Osoba świecka wykonująca podczas liturgii pieśni, czyta listy apostolskie itp. u łacinników np. organista
Єпископ- st. ukr. Єпископь, єпискуп, ієпискоуп, єпископъ;
SCS єпископъ, єпискупъ.
Wyższy duchowny, biskup.
Ігумен- st. ukr. Ігоумен, игоумень, игуменъ, єгумень i inne;
SCS игоумєнъ.
Przeor.
Ієрарх- st. ukr.; SCS иєрархъ
Tytuł biskupa, archijereja lub metropolity w kościele wschodnim. Hierarcha.
Клірик- st. ukr. Клирикъ
Kleryk.
Митрополит- st. ukr. Митрополитъ, митрополить, миытополита;
SCS митрополитъ
Metropolita
Монах- st. ukr. Монахъ
Mnich.
Патріарх- st. ukr. Патрїархъ, патрїархъ;
SCS патрияръхъ
Patriarcha.
Піп- st. ukr. Попъ, попо, попу, пипъ, попа;
SCS попъ.
Pop - kapłan w Cerkwi prawosławnej.
Попадя- st. ukr. Попадія
Żona popa.
Zapożyczenia z greki lub języka SCS
Брат- st. ukr., SCS братъ
Członek bractwa religijnego.
Отець- st. ukr. Отець, отєцъ;
SCS отьць.
Ojciec - ksiądz w Kościele greckokatolickim
Terminy zapożyczone z języka SCS
Безмезник- st. ukr. Безмезникъ;
SCS безмьздьникъ.
Tytuł niektórych świętych, którzy nie pobierali opłat za swoją pracę.
Богомолець- st. ukr. Богомолецъ;
SCS богомольць.
Określenie osoby duchownej biorącej udział w pielgrzymkach do świętych miejsc.
Великомученик- st. ukr. Великомоученикъ;
SCS великомученикъ.
Męczennik.
Владика- st. ukr; SCS владыка
‘Biskup (władyka).
Ісповідник- st. ukr. Исповѣдникъ;
SCS исповѣдьникъ.
Wyznawaca
Мученик- st. ukr., SCS мучєникъ
Męczennik
Намісник- st. ukr. Намѣстникъ;
SCS намѣстьникъ.
Zwierzchnik
Наставник- st. ukr. Наставникъ;
SCS наставьнкъ.
Przełozony
Настоятель- st. ukr., SCS настоятель.
Przełożony np. w zakonie
Священик- st. ukr. Свєщєнъникъ;
SCS священикъ.
Kapłan
Християнин- st. ukr. Христїянинъ, хрестианинъ, хрестиянин;
SCS хръцтианинъ.
Chrześcijanin.
Церковник- st. ukr, SCS цръковньникъ.
Osoba świecka usługująca w cerkwi (kościelny).
Чернець- st. ukr. Чернєцъ;
SCS чръньць.
Mnich.
Terminy utworzone na gruncie staroukraińskim
Богомолебник- st. ukr. Богомолєбникъ.
Osoba pobożna.
Духівник- st. ukr. Духовникъ.
Ojciec duchowny
Попович- st. ukr. Поповичь.
Syn popa.
Terminy zapożyczone z języka łacińskiego
Арцибискуп- st. ukr. Арцибискупъ, ярцибискупъ.
Arcybiskup.
Бернардин- st. ukr. Бєрънардынъ.
Mnich zakonu bernardynów.
Бискуп, біскуп- st. ukr. Бискоупъ, бискуп.
Biskup.
Декан
Dziekan
Каплан- st. ukr. Капланъ.
Kapłan.
Ксьондз- st. ukr. Ксєнзь.
Ksiądz
Мних, мніх- st. ukr., st.-słow. Мънихъ.
Mnich.
Папа- st. ukr. Папа
Papież.
Пастирь, пастир- st. ukr. Пастырь.
Pastor (PSS, 223).
Поганин, поган- st. ukr. Поганинъ, поганъ.
Poganin.
Прелат- st. ukr. Прєлатъ.
Prałat
Пробощ- st. ukr. Пробощъ.
Proboszcz.
Odsłon: 2234
|
