CZASOKRES I PODZIAŁ

 „Filozofia patrystyczna jest to filozofia Ojców Kościoła (Patres) w ścisłym znaczeniu albo starożytnych chrześcijańskich pisarzy kościelnych. Przyjmuje się ogólnie, że okres patrystyczny obejmuje: na Zachodzie wieki od I do VII - do śmierci Izydora z Sewilli (+633), Bedy Czcigodnego (+735) lub wcześniej: Grzegorza Wielkiego (+ 604), na Wschodzie zaś wieki: od I do VIII: do śmierci św. Jana Damasceńskiego (+754).

[1] Ze względu na swe zadania filozofia okresu patrystycznego dzieliła się na apologiczną i systematyczną. Z jednej strony miała zharmonizować naukę chrześcijańską z filozofią starożytną i obronić jej prawdy w sposób filozoficzny i naukowy, zwłaszcza wykazać jej zgodność wymogami rozumu - to miało być dziełem apologetów. A z drugiej strony niezbędne było jednolite i konsekwentne zebranie poglądów całościowy system - to miało być dzieło systematyków. Kiedy religia zaczęła przenikać koła wykształcone, potrzebowano księży i katechetów zdolnych do umiejętnego wykładu i obrony wiary. Ta potrzeba zrodziła różne szkoły katechetyczne (nauczycielskie), wśród których zasłynęła najbardziej szkoła aleksandryjska, założona przez Pantaenusa, stoika (+ok. 200 r.), a rozsławiona przez Klemensa Aleksandryjskiego i Orygenesa. Szkoła to była spadkobierczynią pogańskiej szkoły filozoficznej w Aleksandrii. W niej to spotykamy pierwsze próby systematycznego i naukowego wykładu wiary. Inne szkoły: w Rzymie, Cezarei Palestyńskiej (Orygenesa), Antiochii, Gazie, Atenach, w Nisibis ( lub Soba, w Syrii) i Odessie („Szkoła Persów") miały dla filozofii znaczenie bez porównania mniejsze.

[2] Ze względu na miejsce filozofia patrystyczna dzieliła się na Wschodnią - Ojców greckich, piszących po grecku (J. P. Migne, Patrologiae cursus completus. Patrum Graecorum, Pars Graeca, 161 t.) oraz na Zachodnią, Ojców łacińskich, piszących po łacinie (Patrologiae cursus completus. Patrum Latinorum, Pars Latina, 221 t.). Na Wschodzie głównym ośrodkiem była Aleksandria. Poza nią znane były szkoły i ośrodki w Cezarei, Antiochii, gazie i Atenach. Na Zachodzie stolicą patrystyki był Rzym oraz niektóre kolonie, zwłaszcza Afryka prokonsularna i Galia. Na Wschodzie zaznaczało się zamiłowanie do spekulacji oraz duże współzawodnictwo z filozofami pogańskimi, dlatego tam powstały największe systemy chrześcijańskie: Orygenesa (III w.) i Grzegorza Nysseńskiego (IV w.), choć przeciwnie: praktyczne i życiowe nastawienie rzymskie wywoływało i wśród chrześcijan nastroje wrogie wobec filozofii, np. u Tertuliana (+ ok. 220), choć za to Zachód wydał oryginalny i całkowicie odpowiadający duchowi chrześcijaństwa system własny, tj. św. Augustyna".


Cz. St. Bartnik, Historia Filozofii, Gaudium, Lublin 2001, s.155-156. 

Odsłon: 1491