Narodzenie Przenajświętszej Bogurodzicy
1. Narodzenie Przenajświętszej Bogurodzicy
Cerkiew Wschodnia nie ma zwyczaju świętowania dnia narodzin Świętych Bożych dla ziemi, lecz obchodzi narodzenie dla nieba, czyli dzień śmierci. Wyjątek stanowią najwięksi ze Świętych: Przenajświętsza Dziewica Maryja i św. Jan Chrzciciel. Świętuje się nie tylko ich niebiańskie, ale i ziemskie narodzenie. Jak widać ze słów troparionu tegoż święta, jest radosne i bardzo ważne, ponieważ to dzień narodzin Boskiej Matki, Władczyni ziemi i nieba. Hymn święta brzmi: „Narodzenie Twe, Bogarodzico Dziewico, obwieściło radość całemu światu: albowiem z Ciebie zabłysło Słońce prawdy, Chrystus nasz, i objawiwszy klątwę, dał nam błogosławieństwo, i unicestwiwszy śmierć, dał nam życie wieczne".
Okoliczności tego wydarzenia opisane zostały nie w Nowym Testamencie, lecz w apokryfie z II wieku „ Ewangelii św. Jakuba". Ta księga dała impuls do ustanowienia takich świąt jak: Poczęcie św. Anny, Narodzenie Przenajświętszej Maryi Panny, Wprowadzenie Najświętszej Bogurodzicy do Świątyni i święta na cześć Joachima i Anny, Jej rodziców.
Z „Ewangelii św. Jakuba" dowiadujemy się, że Przenajświętsza Maryja Panna po ojcu pochodziła z królewskiego rodu Dawida, a po matce z kapłańskiego rodu Aarona. Jej rodzice żyli w Nazarecie, byli majętni i odznaczali się wielką pobożnością. Część swoich płodów Joachim oddawał w ofierze dla Boga i biednych. Wielkim zmartwieniem i przygnębieniem dla małżeństwa była ich bezdzietność, ponieważ Żydzi uważali to za Bożą karę i brak błogosławieństwa, przez co zaznawali wiele przykrości. Pewnego razu, gdy Joachim przyszedł do świątyni, pewien faryzeusz powiedział do niego: „Nie godzi się, byś składał swe dary, jako że nie zrodziłeś potomka w Izraelu". Było to główną przyczyną ich ciągłego błagania, postów, miłosierdzia dla innych i modlitw do Boga o dziecko. W końcu Pan Bóg objawił anioła, który obwieścił Annie i Joachimowi o ofiarowaniu im córki, którą przeznaczył na Matkę Jezusa. Jej przyjście na świat było źródłem radości dla nieba, ziemi, a przede wszystkim rodziców.
Chociaż Kościół nie uznał „Ewangelii św. Jakuba" jako w pełni wiarygodnego i kanonicznego źródła, jednakże przekaz w niej utrwalony cieszył się uznaniem i miłością ludu. Apokryficzną i duchową wartość podkreślają również Święci Ojcowie Kościoła, między innymi św. Andrzej z Krety, który na cześć święta powiedział: „Bo dziś narodziła się dziecina, od której zbawienie Chrystus Bóg i Słowo, który był i przychodząc przebywa na wieki", zaś św. Jan Damasceński: „Dzień Święta Bogurodzicy jest dniem powszechnej radości, bo przez Bogurodzicę cały ludzki ród odnowił się i smutek pramatki Ewy przemienił się w radość", a także wszyscy święci Starego i Nowego Testamentu: „Odnów się, Adamie, mówi światłem jutrzni, raduj się, Ewo, radujcie się prorocy z apostołami i pobożnymi, bo dzisiaj ogólna radość aniołów i ludzi zaświeciła od pobożnych Joachima i Anny: Bogurodzica Maryja".
Palestyńskie przekazy głoszą, że św. Helena w IV wieku zbudowała świątynię w Jerozolimie na cześć święta Narodzenia Bogurodzicy. Dla Cerkwi Obrządku Wschodniego święto należy do najstarszych uroczystości ku czci Bożej Rodzicielki, choć nie można określić dokładnego czasu, kiedy się pojawiło. Oficjalne wprowadzenie święta w Bizancjum przypisuje się cesarzowi Makariuszowi na przełomie VI i VII wieku. Jest pierwszym z dwunastu nieruchomych świąt, które stanowi początek rocznego cyklu liturgicznego. Poświęcone jest początkowi naszego zbawienia-Narodzin Dziewicy Maryi (8/21września). Święto ma jeden dzień przedświąteczny i cztery poświąteczne.
Często odnosili się do niego poeci, ikonografowie i wielcy malarze Zachodu (na przykład Giotto). Ważne jest również, by pamiętać, że każde z wielkich świąt w Cerkwi Obrządku Wschodniego posiada swoją ikonę. Święto Narodzenia Bogurodzicy najczęściej przedstawia scenę ze św. Anną w pozycji półleżącej, lub siedzącej w otoczeniu panien służebnych, które przynoszą jej podarunki. Często w dolnej strefie poniżej łoża, ukazane są piastunki przygotowujące nowo narodzoną Marię do kąpieli. Dziewica Maryja prezentowana jest, jako dorosła kobieta i tylko wielkością swej postaci przypomina małe dziecko. Pieluszki w które została spowita na ogół przypominają całun, co stanowi odwołanie do podobnego przedstawienia Narodzin Jezusa Chrystusa. Święty Joachim przedstawiany jest w różny sposób. Z reguły na ikonie jest on zobrazowany podczas rozmowy ze św. Anną, która podaje mu Matkę Mesjasza. Rodzice pochylają się nad Bogurodzicą i na niej skupiają całą swoją uwagę. Inne przedstawienia Narodzenia Matki Bożej mogą również ukazywać św. Joachima rozmawiającego z odpoczywającą na łożu świętą Anną.
W przededniu święta Narodzenia Bogurodzicy odprawiane jest całonocne czuwanie z czytaniem paremii i litii. Paremie, podobnie jak inne święta maryjne, zawierają teksty z Biblii, w których dopatrzeć się można symboli prototypicznych wobec Maryi Panny.
W końcu Cerkiew wzywa wszystkich wiernych na stychyry nieszporów, aby oddać należną cześć Bożej Matce: „Przybądźcie wszyscy wierni i przybiegnijmy do Dziecięcia, bo narodzi się Ta, która jeszcze przed poczęciem swoim wybrana została na Matkę Boga naszego. Ona jest naczyniem dziewiczym, zakwitła laska Aarona z korzenia Jessego, przepowiadana prorokami i płodem Joachima i Anny. Ona rodzi się, a z Nią świat się odnawia. Ona rodzi się i Cerkiew w swoją wielkość się przygląda. Ona: Święta Świątynia, która mieści Bóstwo, Dziewicze Naczynie, królewska komnata, w której dokonał się dziwny sakrament niewypowiedzianego charakteru zjednanych w Chrystusie. Oddając Jemu cześć, wyśpiewujemy Narodzenie Dziewicy". Kondak święta mówi: „Święte narodzenie Twoje, Przeczysta, wyzwoliło Joachima i Annę od wstydu niepłodności, a Adama i Ewę od zguby śmiertelnej. Świętuje je lud Twój, od potępienia za grzechy wybawiony, głosząc Tobie, Niepłodna rodzi Bogurodzicę Matkę życia naszego".
Mirosław Śpiwak
Odsłon: 178
|
3.1/5 (89 Głosów)
|
