4 grudnia grekokatolicy i prawosławni upamiętniają: Wprowadzenie Bogurodzicy do Świątyni



Święta na cześć Przenajświętszej Bogurodzicy w cerkiewnym kalendarzu zajmują pierwsze miejsce po świętach Pańskich. Wprowadzenie Bogurodzicy do Świątyni należy do 12 wielkich świąt. Ma jeden dzień „przed" i „cztery" dni poświąteczne. Głównym zadaniem jest uświadomienie godności i świętości Dziewicy Maryi, Jej wielką rolę w odkupieniu narodu ludzkiego, jak św. Joachim i Anna, ale przede wszystkim Maryja powinni być dla nas wzorem do naśladowania.

 

Coraz mniej jest ludzi i rodziców, którzy poszliby śladami św. Anny i gotowi byli oddać własne dziecko w ofierze Panu Bogu. W obecnych czasach Cerkiew przeżywa kryzys  powołań do święceń kapłańskich, a właśnie głoszenie słowa Bożego jest oznaką głębokiej religijności. Metropolita Andrzej Szeptycki także przypomina nam o tym mówiąc: „Zrozumcie, że ludzkości potrzeba do odkupienia gorliwych i świętych duchownych". Ich brak prowadzi do powolnego umierania Cerkwi, duchownego życia wiernych, utraty wiary w ideały, ponieważ duchowy stan to serce i dusza Domu Bożego. Przyszłość Wschodniego Kościoła zależy od tego, jak wychowamy własne dzieci,  czy pójdziemy przykładem świętych rodziców Matki Boskiej.

 

Wedle wszelkiego prawdopodobieństwa pierwotnie święto związane było z poświęceniem Najświętszej Maryi Panny Bogu przez Jej rodziców. Jednakże według starotestamentowego zwyczaju, obrzędowi temu podlegali jedynie pierworodni synowie. Dlatego święto powiązano z wydarzeniem, które zostało zapisane w apokryficznej „Ewangelii św. Jakuba" i tradycji cerkiewnej. Stąd dowiadujemy się, że rodzice nie posiadający żadnego potomka, obiecali, że jak urodzi się im dziecko oddadzą je na służbę Bogu do świątyni Jerozolimskiej. Pan wysłuchał ich modlitw i dał im córkę. Kiedy miała trzy latka przyprowadzili Ją do świątyni, gdzie została wprowadzona przez arcykapłana Zachariasza, ojca św. Jana Chrzciciela, do miejsca Najświętszego, Sanktuarium, czyli „debir".

 

Debir było miejscem zasłoniętym przed wzrokiem ludzi. Tam wchodził, jedynie raz w roku, arcykapłan, gdzie w półmroku przebywała niewidzialna Chwała Pana. Było symbolem całej przedchrześcijańskiej poznawalności Boga, który był niedostępny. Nawet przebywając wśród Swego ludu, skrywał przed nim Oblicze.

 

I oto „aniołowie, którzy widzieli wejście Przeczystej do świątyni, zdziwili się, gdyż Dziewica wkroczyła również do miejsca Najświętszego...". Przez cały czas pozostawania w tym miejscu Maria miała być karmiona chlebem niebiańskim przynoszonym Jej przez anioły. Dziecię, które przekroczyło zakazany próg, samo przygotowane było, by stać się „uduchowioną świątynią".

 

 Maryja przeznaczona była na Matkę Boga-Człowieka, który objawił światu Oblicze Przedwiecznego. O Wprowadzeniu i Zbawieniu mówi również kondak w wyrażonych słowach: „Przeczysta świątynio Zbawiciela, Najcenniejszy pałacu i Dziewico święta, skarbnico chwały Bożej, dziś wprowadzona zostałaś do domu Pańskiego, wprowadzając wraz z sobą łaskę Ducha Bożego, już aniołowie Boży śpiewali: Tyś jest siedzibą Nieba", a także troparion: „Dziś łaski Bożej wyobrażenie i zbawienia ludzi przepowiadanie: do świątyni Pańskiej uroczyście Panna przybywa i Chrystusa wszystkim zwiastuje. Tejże i my wielkim głosem zawołajmy: Zdrowaś pieczy Stworzyciela spełnienie".   

Pierwsze wzmianki dotyczące Wprowadzenia Bogurodzicy Do Świątyni pochodzą z V wieku, ale zanim rozszerzyło się na całym Wschodzie musiało minąć kilka stuleci. Z przemówień patriarchów konstantynopolitańskich Hermana i Tarazjusza wynika, że zostało ustanowione w VIII wieku, lecz ogólnie znane i świętowane zostaje w IX wieku.

 

Na Zachodzie święto wprowadzono bardzo późno, bo dopiero pod koniec XIV wieku. Dopiero w połowie XV stulecia rozprzestrzeniło się po całej Europie i świętowane jest tego samego dnia, co w Cerkwi Wschodniej, czyli 21 listopada.

 

W średniowieczu Wprowadzenie Bogurodzicy do Świątyni było ulubionym tematem ikonografii. Na ikonie przedstawiona jest dwukrotnie: u wejścia do świątyni i w sanktuarium. Pomimo że zgodnie z tradycją w chwili ofiarowania Maria miała 3 lata, obydwa wizerunki przedstawiają Ją zwykle jako dojrzałą kobietę ubraną w mafarian, podkreślając tym samym duchową doskonałość Matki Bożej. W centrum ikony ukazani są św. Joachim i św. Anna w chwili, gdy przekazują dziecko arcykapłanowi Zachariaszowi stojącemu u wejścia do Świętego Świętych. Powyżej  ikona ukazuje Maryję na najwyższym stopniu schodów w Sanktuarium Świątyni Jerozolimskiej w chwili, gdy anioł przynosi Jej pokarm.

 

 Służba Boża tego dnia jest przepełniona radosnymi i wesołymi tonami, przypomina wielkość i godność Matki Bożej, a także ofiarę Jej rodziców. Pieśni i hymny święta bogate są w poetyczne zwroty, alegorie i aluzje. Ta głęboka dogmatyczna poezja w przepięknych porównaniach i symbolach wyśpiewuje Boga macierzyństwo, Dziewictwo i Światłość Najświętszej Maryi Panny.

 

Troparion Wprowadzenia także przypomina nam wielkość tej uroczystości: „Dzisiaj łaski Bożej wyobrażenie i zbawienia ludzi przepowiadanie: do świątyni Pańskiej uroczyście Panna przybywa Chrystusa wszystkim zwiastuje. Również i my wielkim głosem zawołajmy: Zdrowaś dzięki której wcielenie Stwórcy zostało spełnione".

 

 

Mirosław Śpiwak 

 

Odsłon: 607